Μερικά χρόνια πριν ψάχνοντας υλικό για ένα σεμινάριο στοχοθεσίας, έπεσα πάνω σε ένα άρθρο που υποστήριζε ότι το 90% των αποφάσεων που παίρνουμε τη νέα χρονιά έχει ξεχαστεί μέχρι αρχές Φλεβάρη. Η ανθρώπινη φύση: θέλουμε να αλλάξουμε, παίρνουμε αποφάσεις και τελικά λίγες από αυτές καταφέρνουμε να τηρήσουμε. Αν το αντιμετωπίσουμε σαν έλλειψη ισχυρής θέλησης, τότε η αυτοκατάκριση και η αυτολύπηση θα ενισχύσουν τα εμπόδια στην πραγματοποίηση των στόχων μας. Η ερμηνεία του φαινομένου έχει να κάνει περισσότερο με την αντίσταση που έχουμε στην αλλαγή.
Με τη λογική γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά ότι πρέπει να χάσουμε 5 κιλά, όταν έρχεται η στιγμή όμως να επιλέξουμε αν θα φάμε το γλυκάκι εκεί γύρω στις 5 η ώρα το απόγευμα που μας πιάνει υπογλυκαιμία κυριαρχεί το συναίσθημα και επιλέγουμε αυτό που μας δίνει ευχαρίστηση, όχι αυτό που είναι υγιεινό. Πώς θα ξεγελάσουμε λοιπόν τον εγκέφαλο μας για να πάψει να μας βάζει τρικλοποδιές; Πώς θα ξεπεράσουμε την εσωτερική αντίσταση;
Η Ψυχoθεραπεία Gestalt δίνει κάποιες απαντήσεις με τη Θεωρία του Παράδοξου της Αλλαγής: όταν θέλω να αλλάξω κάτι σε μένα ξεκινάω μελετώντας το πού βρίσκομαι, δηλαδή αναλύοντας τις συνθήκες οι οποίες προσδιορίζουν τις επιλογές μου. Στο παράδειγμα με το γλυκό, πρέπει να μελετήσω τι είναι αυτό που με κάνει να νιώθω ότι το δικαιούμαι, ποιο κομμάτι της προσωπικότητας μου ενεργοποιείται τη στιγμή που επιλέγω, ποιο κομμάτι μου το έχει ανάγκη.
Μήπως τελικά υπάρχει κάτι ανικανοποίητο μέσα μου που με ωθεί να ψάξω την ικανοποίηση σε κάτι χειροπιαστό;
Εγώ συχνά όταν τρώω κάτι εκτός προγράμματος, το κάνω είτε επειδή αναζητώ ένα ερέθισμα, είτε επειδή νιώθω ότι κάτι μου λείπει και ψάχνω για μια άμεση απόλαυση ή ανταμοιβή. Είναι μια μικρή παρηγοριά για όλα εκείνα που νιώθω ότι δεν πηγαίνουν καλά στη ζωή μου. Υπάρχουν ένα σωρό ανεκπλήρωτες ανάγκες και επιθυμίες μέσα μου που βρίσκουν διέξοδο σε εκείνο το απογευματινό γλυκάκι.
Όταν όμως διαπιστώνω ότι αυτή η συνήθεια δεν με εξυπηρετεί διότι έχει άλλες επιπλοκές όπως το να πάρω βάρος, χρειάζεται να υιοθετήσω διαφορετικές συμπεριφορές που με εξυπηρετούν καλύτερα μακροπρόθεσμα. Πώς όμως θα μείνω πιστή σε αυτές τις νέες αποφάσεις οι οποίες ξέρω ότι μελλοντικά θα μου αποφέρουν όφελος, στον παρόντα χρόνο όμως με ζορίζουν και με καταπιέζουν;
Ο μόνος τρόπος είναι μέσω της δημιουργίας μιας νέας ταυτότητας. Να βγω δηλαδή για λίγο έξω από τον παλιό, τεμπέλικο εαυτό μου που με σαμποτάρει και να ενστερνιστώ τον καινούριο ιδανικό εαυτό που είναι συνεπής στην υγιεινή διατροφή, φροντίζει το σώμα του, δε σπαταλάει χρόνο σε χαζολογήματα από δω και από κει, πραγματοποιεί τα όνειρά του και βελτιώνει τη ζωή του.
Όπως υποστηρίζει και ο James Clear στο βιβλίο του Atomic Habits (εκδόσεις ΙΒΙΣΚΟΣ), όταν θέλω να αλλάξω συνήθειες, εκτός από το να θέσω στόχους και στρατηγικές, εκείνο που έχει μεγαλύτερη επίδραση είναι να αλλάξω την ταυτότητά μου. Έτσι μετακινούμαι από το τι θέλω να έχω (αποτέλεσμα), στο ποιος θέλω να είμαι. Όταν έχω ξεκάθαρο στο μυαλό μου ποιος θέλω να είμαι, τότε είναι ευκολότερο να επιλέγω κάθε φορά τις επιμέρους πράξεις που θα με οδηγήσουν εκεί.
Στο παραπάνω παράδειγμα με το γλυκάκι, διαφορετικά με επηρεάζει η φράση: «Θέλω να χάσω 5 κιλά» και διαφορετικά η φράση: «Είμαι ένας άνθρωπος που κάνει υγιεινή διατροφή». Όπως λέει ο Clear: “Η αλλαγή ταυτότητας είναι ο πολικός αστέρας της αλλαγής συνηθειών», δηλαδή σου δείχνει ξεκάθαρα την κατεύθυνση που θέλεις να πάρεις.
Ποιος είσαι λοιπόν όταν βλέπεις το γλυκό; Αυτός που θέλει να χάσει κιλά ή αυτός που επιλέγει την υγιεινή διατροφή; Ποια ταυτότητα θα σε βοηθήσει με δυναμικότερο τρόπο να μην φας το γλυκό; Αυτή η οποία σε κάνει να νιώθεις περήφανος με τον εαυτό σου και την επιλογή σου.
Όπως ανέφερα και παραπάνω με το παράδοξο της αλλαγής: αρχικά δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα για να αλλάξεις. Μελετάς μόνο τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεσαι. Αναλύεις διεξοδικά την ταυτότητα που ήδη έχεις, μέσα από το σύστημα πεποιθήσεων και αξιών σου. Μόνο όταν αυτό σου είναι ξεκάθαρο μπορείς να επηρεάσεις το αποτέλεσμα. Η Gestalt μάλιστα υποστηρίζει, ότι απλά και μόνο ή διαδικασία της παρατήρησης του ποιος είσαι, τι κάνεις και πώς το κάνεις, αρκεί για να αλλάξει τα δεδομένα.
Το να φωτίζουμε τα σκοτεινά μας σημεία, είναι αρκετό για να αλλάξει η επίδραση που έχουν αυτά επάνω μας. Όταν γνωρίζεις ποιος είσαι σήμερα, μπορείς να ορίσεις ποιος θέλεις να είσαι αύριο. Η επιλογή του σωστού τόνου αρκεί για να συντονιστούν και οι υπόλοιπες ενέργειες γύρω από αυτόν. Είναι σαν να επιλέγεις τη μουσική κλίμακα για να παίξεις ένα κομμάτι. Αυτή σου προσδιορίζει τα όρια μέσα στα οποία θα κινηθείς.
Είδαμε και σε προηγούμενη ανάρτηση Η ζωή αλλάζει μόνο από μέσα πόσο μεγάλο ρόλο παίζει η εσωτερική παρατήρηση και πόσο σημαντικό είναι να ανακαλύπτεις τις παγιωμένες πεποιθήσεις που σε προσδιορίζουν και παρεμποδίζουν υπογείως την αλλαγή.
Στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς, γιορτάζουμε τα Θεοφάνεια. Η γιορτή αυτή παραπέμπει συνειρμικά σε μια κάθαρση και μια βάπτιση, την αποδοχή δηλαδή ενός νέου ονόματος και μιας αποστολής με συγκεκριμένο έργο. Αυτό καλούμαστε να κάνουμε κι εμείς τη νέα χρονιά: να δημιουργήσουμε νέα ταυτότητα και αποστολή.
Εμπνευσμένη λοιπόν κι εγώ από το νέο έτος αποφάσισα να θέσω μερικούς μικρούς στόχους, αλλάζοντας μέσα μου την εικόνα για το ποια θέλω να είμαι:
- Να μείνω σταθερή στη δίαιτά μου γιατί μ΄ αρέσει να φροντίζω τον εαυτό μου και την υγεία μου
- Να κινούμαι περισσότερο γιατί πιστεύω στην καλή φυσική κατάσταση
- Να βλέπω λιγότερη τηλεόραση γιατί έχω πιο ενδιαφέροντα πράγματα για να ασχοληθώ
- Να κοιμάμαι νωρίς γιατί θέλω το πρωί να ξυπνάω με ενέργεια
- Να συγυρίζω συχνότερα το σπίτι διότι είμαι άτομο που του αρέσει η τάξη
- Να επιλέγω προσεκτικά τι θα ψωνίσω διότι διαχειρίζομαι το χρήμα έξυπνα.
Εσείς ποιους στόχους θα θέσετε φέτος; Θυμηθείτε: αρχίστε με μικρά εφικτά βήματα.
Όσο μεγαλύτερες οι αλλαγές τόσο μεγαλύτερες οι αντιστάσεις. Αρχίστε με εύκολα βήματα για να πιάσετε στον ύπνο την εσωτερική σας αντιπολίτευση, ώστε να την παρακάμψετε πιο εύκολα.
Η νέα ταυτότητα θα σας βοηθήσει να μην τα παρατήσετε.
Επομένως η ουσιαστική ερώτηση για φέτος είναι:
Ποιος θέλω να είμαι;
No Comments